Oer-Hollands met een Italiaanse twist
Begin september werd in Meerstad na jaren voorbereiding de imposante Sluisbrug tussen Tersluis en De Zeilen geplaatst. We spraken kort vóór en na deze grote inhijsoperatie met de hoofdverantwoordelijken Michaël Rouwendaal en Aaldert de Vrieze. Vol enthousiasme vertellen ze over dit bijzondere project.
Michaël heeft als landschapsarchitect bij het bureau LAOS landscape urbanism al diverse bruggen ontworpen, ook voor Meerstad. “Maar deze ophaalbrug is wel even iets anders dan we gewend zijn. Je maakt niet zo vaak beweegbare architectuur. Dit is een special.” Voor projectleider Aaldert is dit zelfs zo’n bijzonder project dat hij zijn pensioen er nog even voor heeft uitgesteld. De adviseur civiele techniek is via InvraPlus al sinds 2003 betrokken bij Meerstad. “We zijn jaren geleden begonnen met deze brug, dus ik wil het ook graag afmaken. Dit wordt mijn afsluiting.”
Je zou beide mannen hoofdverantwoordelijken kunnen noemen van dit project dat in nauw overleg met diverse betrokkenen tot stand is gekomen. “Er is samenspraak geweest met Dorpsbelangen Meerstad over de onderdelen verkeer en waterrecreatie. En uiteraard veel overleg met het bouwteam met vooral civiele technici en verkeerskundigen. De voorbereiding heeft al met al drie jaar geduurd.”
Projectleider Aaldert de Vrieze (links) en landschapsarchitect Michaël Rouwendaal waren nauw betrokken bij het ontwerp en de realisatie van de Sluisbrug.
Belangrijke verkeersader
Begrijpelijk, gezien de vele eisen en wensen. Aaldert: “Het is de hoofdtoegangsweg van Meerstad-West, met een busverbinding en daarmee een belangrijke verkeersader. Het woongebied dat via deze route wordt ontsloten telt straks zevenhonderd woningen. De bereikbaarheid moest ook bij storingen gewaarborgd blijven. Twee bruggen bleken echter niet te passen in het plan. We kozen daarom voor een brug die uit twee delen bestaat, zodat de verbinding beschikbaar blijft als één deel uitvalt. Mocht de brug toch helemaal buiten gebruik zijn, dan kunnen hulpdiensten de woonwijk nog bereiken via de nieuwe fietsbrug over het Slochterdiep.”
Daarnaast reguleert de nieuwe Sluisbrug ook de enige vaarroute vanaf het Woldmeer. “Met deze brug proberen we daarom tegemoet te komen aan zowel de weggebruikers als de mensen op het water. Er zijn veel sloepen in Meerstad en bewoners hadden de duidelijke wens dat die makkelijk kunnen passeren. Het is niet handig als de brug bij elke sloep open moet, dus kozen we voor een vaarhoogte van 1,50 meter.”
Best een puzzel
Uiteraard is duurzaamheid ook van belang. Aaldert: “We hebben gekozen voor een balansbrug die duurzaam is, weinig energie kost om te bedienen en makkelijk in onderhoud is. Het aandrijvingswerk moet er ook in passen. En daarom zat de architect vast aan bepaalde vormgeving. Dat was best een puzzel om de verhoudingen goed te krijgen.”
Naast het praktische karakter en de duurzaamheid is de esthetiek ook van groot belang. Zo’n beeldbepalend bouwwerk vraagt om zeer zorgvuldige keuzes: de afmetingen en verhoudingen moeten kloppen en de brug moet passen in het landschap.
De Sluisbrug is allerminst eenvoudig. Er zijn zoveel factoren die meespelen bij dit ontwerp. Dat de Sluisbuurt nog vorm moet krijgen is bijvoorbeeld een extra uitdaging voor de architect. Michaël: “We zijn hier met LAOS ook betrokken bij de planvorming en denken dat dit een leuk en levendig buurtje wordt. Dat zie je vaak bij een sluispleintje. Misschien komt er in de toekomst horeca of een andere plek waar mensen samenkomen. We proberen ons voor te stellen hoe zo’n plek straks gebruikt en beleefd kan worden: mensen die er verblijven, bootjes die voorbijkomen en de bewegingen van de brug. Samengevat zijn we dus op zoek gegaan naar de beleving voor alle betrokkenen. Zowel voor gebruikers op het water en de weg als voor toeschouwers op het pleintje.” Daar past een brug met een wat elegantere uitstraling bij.
Het klinkt als een bijna onmogelijke opdracht, maar voor Michaël en Ivar Boerma, zijn collega bij LAOS die mee ontwierp, zijn dit juist de mooiste uitdagingen. “Het was heel leuk om te ontwerpen.”
Elegant en vernuftig
In het ontwerp komt de brug ruim veertien meter boven de waterlijn. Dat lijkt enorm, maar op de 3D-animatie die Michaël op z’n laptop toont is te zien dat het elegante en vernuftige ontwerp nog de menselijke maat heeft.
“En stedenbouwkundig kwam het ook wel uit,” zegt Aaldert.
Het water is met zes meter niet zo breed, maar de brug is dat wel: 23 meter. Er zijn vier dekken, want aan elke kant komt ook een fiets- en voetgangerspad.
In de 3D-animatie wordt de brug ‘gefilmd’ vanuit verschillende hoeken. Michaël: “Je kunt zien hoe de brug transformeert als die open en dicht gaat. Hoe de balanspriemen (de grote arm aan de bovenkant van de brug) en hameisteilen (de verticale staander) door de beweging bij elkaar komen en de gaten in beide onderdelen samenvallen, zodat je erdoor kunt kijken.”
Aaldert: “Het ziet er best spectaculair uit.”
In het donker zorgt de verlichting van de brug voor een extra dimensie. “De lichtval en de schaduwen veranderen als de brug open en dicht gaat.”
“Het is een stevig en robuust bouwwerk,” licht Michaël toe, “maar de relingen zijn verfijnd, want dat sluit beter aan bij de plek. Het zijn twee bruggen, maar het moet eruitzien als één brug.”
Geïnspireerd door Rome
Michaël liet zich inspireren door oude bruggen in Rome, met bijzondere doorkijkjes in de constructie. Het spel van licht en schaduw dat hierdoor ontstaat, past mooi bij de Sluisbrug. “Dus je kunt zeggen dat deze brug een Italiaanse twist heeft. Tegelijk is deze nieuwe sluisbrug ook iets typisch Hollands: een sluisje met een beweegbare brug.”
De kleur is een ander opvallend aspect: mintgroen. “De sluis is van donkerrode baksteen. Voor de brug kozen we mintgroen: een kleur precies aan de andere kant van het kleurenspectrum. Dit zorgt voor contrast waardoor de brug opvalt in de omgeving. Gek genoeg passen tegenovergestelde kleuren juist ook goed bij elkaar. Het is daarom een kleur die zowel voor contrast als harmonie zorgt. En er zullen vast ook verschillende meningen over zijn, maar dat is prima.”
Aaldert vindt de kleur ook gewaagd, maar heeft zich sterk gemaakt voor het ontwerp. “De Sluisbrug moet een baken zijn, een markant punt dat de identiteit van Meerstad uitdraagt.” Wat die is? Michaël: “Meerstad ís water, vandaar dat we ook een klein beetje uitpakken met deze brug. Als symbool voor een plek aan het water.”
53.000 kilo per stuk
De eerste week van september werden per speciaal transport de loodzware brugdelen (zoals twee balanspriemen van 53.000 kilo per stuk) naar Meerstad vervoerd en met behulp van een grote hijsinstallatie op hun definitieve plek geplaatst.
De operatie ging volgens Aaldert voorspoedig: “Ik ben tot zover erg tevreden over het verloop van de werkzaamheden.”
Michaël heeft de Sluisbrug sinds de plaatsing al meerdere keren bezocht, “voor de leuk, want ik kan er nu toch niets meer aan veranderen.” Maar dat hoeft ook niet, want de architect is heel blij met het resultaat. “De eerste keer is het altijd spannend, als je het dan ziet opdoemen. Soms valt het tegen, maar nu absoluut niet. Ik was aangenaam verrast door de lichtwerking. De brug reageert mooi op het lichtspel van de zon en de wolken.”
Michaël zal de komende maanden nog vaker de Sluisbrug bezoeken. “Ik ben benieuwd hoe de relingen eruit zien in het geheel en hoe de brug open en dicht gaat.”
Lees hier alle berichten over de sluisbrug.
Het project de Sluisbrug volgen?
Download dan de BAM BouwApp in Appstore of de Playstore.
Redactie & tekst: Bureau Meerstad & Igor Wijnker
Fotografie: Ronnie Zeemering